Građevinske norme i normativi u građevinarstvu
Građevinske norme (u praksi i „normativi u građevinarstvu“ ili „GN normativi“) su temelj svakog troškovnika, kalkulacije i tehničke dokumentacije. Na ovoj stranici je pregled celog GN klasifikacionog sistema — šta norme sadrže, kako se čita GN šifra i koje sve sekcije radova pokriva baza eNormativi.
Šta su građevinske norme?
Građevinske norme su standardizovane tehničke specifikacije koje za svaku poziciju rada definišu normu vremena (koliko časova rada po jedinici mere), sastav radne grupe, potrošnju materijala i jedinicu obračuna. Za istu poziciju — na primer zidanje zida opekom — norma tačno kaže koliko traje 1 m³ zida i koliko materijala ide u njega.
U Srbiji, Bosni i Hercegovini, Hrvatskoj i celom regionu koristi se GN sistem (Građevinske norme), naslednik ranijih normi iz jugoslovenskog perioda. Inženjeri isti sadržaj traže pod nazivima građevinske norme, građevinski normativi, GN norme ili normativi u građevini — reč je o istom klasifikacionom sistemu.
Kako se čita GN šifra
Svaka norma nosi jedinstvenu oznaku oblika GN-XXX-YYY. Prve tri cifre označavaju sekciju (vrstu radova), a poslednje redni broj norme unutar te sekcije. Primer: GN-301-106 je sekcija 301 (zidarski radovi), norma 106 (spravljanje krečnog maltera).
Sekcije su grupisane po strukama: 100–200 pripremni i zemljani radovi, 300–400 zidarski i betonski radovi, 500 završni radovi, 600 tesarski radovi, 700 pokrivački i limarski, 800 instalacije, 900 transport i asfalt. Kada znate sekciju, ceo skup srodnih normi je na jednom mestu.
Norma vremena i jedinica obračuna
Ključni podatak u svakoj normi je norma vremena — broj radnih časova potrebnih za jednu jedinicu mere gotovog rada. Jedinica obračuna zavisi od pozicije: m³ (beton, zidanje), m² (fasade, keramika, izolacije), m¹ (cevi, ivičnjaci) ili komad (sanitarije, stolarija).
Iz tabele norme se čitaju koeficijenti: sati rada po jedinici, količina i vrsta materijala, grupa radnika. Te koeficijente množite sa količinom iz predmera i dobijate radne sate i materijal za svaku stavku troškovnika.
Kako se norme koriste u troškovniku
Troškovnik građevinskih radova se pravi tako što se za svaku stavku predmera pronađe odgovarajuća GN norma, iz nje preuzmu koeficijenti rada i materijala, pomnože sa količinom i dodaju cene. Bez normi svaka kalkulacija je procena „od oka“.
eNormativi ubrzava taj korak: normu nađete po GN šifri ili nazivu za nekoliko sekundi i izvezete je u Excel već formatiranu za troškovnik, bez ručnog prepisivanja tabela iz PDF-a.
Vrste građevinskih radova u GN sistemu
Pregled sekcija normi koje pokriva baza eNormativi, grupisanih po strukama. Svaka sekcija sadrži norme vremena, opise pozicija i jedinice obračuna.
Pripremni i zemljani radovi
- GN-100 Pripremni radovi — Montažne barake, gradilišne ograde, platoi, radne staze i pomoćni objekti na gradilištu.
- GN-110 Šipovi i temeljenje — Pobijanje i izrada armiranobetonskih šipova, dubinsko temeljenje i zaštita iskopa.
- GN-200 Zemljani radovi — Ručni i mašinski iskop po kategorijama zemlje, nasipanje, nabijanje, planiranje i odvoz.
- GN-206 Podzemni i tunelski radovi — Izbijanje kalota, betoniranje podnožnih svodova i radovi u suvom i vodonosnom materijalu.
- GN-274 Drenaže — Polaganje drenažnih cevi, izrada drenažnih kanala i mreža za isušivanje i natapanje zemljišta.
Zidarski i betonski radovi
- GN-260 Zidanje kamenom — Zidanje temelja i zidova od lomljenog i obrađenog kamena u produžnom i cementnom malteru.
- GN-301 Zidarski radovi — Spravljanje maltera i zidanje opekom, blokovima i šupljom glinom — 147 normativa visokogradnje.
- GN-400 Betonski i armiranobetonski radovi — Spravljanje i ugrađivanje betona, mašinsko sečenje i savijanje armature, betoniranje ploča i konstrukcija.
- GN-410 / GN-415 Prednapregnuti beton i montažni elementi — Krojenje i utezanje kablova, izrada armiranobetonskih ljuski i montaža prefabrikovanih elemenata.
Tesarski radovi, oplate i skele
- GN-601 Tesarski radovi — krovne konstrukcije — Izrada rešetkastih i okvirnih krovnih nosača, krovnih konstrukcija od greda i dasaka.
- GN-615 / GN-625 Oplate i skele — Izrada, montiranje i demontiranje oplata i skela od tesane i strugane građe po preseku elementa.
- GN-745 Krovopokrivački i teški tesarski radovi — Poklapači od meke i tvrde građe, izrada i demontiranje jarmova, klešta i sedala, montaža rešetkastih mostovskih skela.
Pokrivački, limarski i izolaterski radovi
- GN-361 Pokrivački radovi — Pokrivanje krovova crepom, eternitom i ter-hartijom, obrada venaca i ogradnih zidova.
- GN-771 Limarski radovi — Pokrivanje ravnih i lučnih krovova pocinkovanim limom, opšivke venaca, atika, nadzidaka i prozorskih banaka.
- GN-415 Fasaderske norme — montažni elementi — Montažni fasadni elementi, venci, međuspratne tavanice, ograde i parapeti — norma po m² ili m fasade.
- GN-561 Izolaterski radovi — Hidroizolacija ravnih krovova, terasa i podrumskih zidova u više slojeva, građevinske i frigorične termoizolacije.
Završni (zanatski) radovi
- GN-420 Teraco i podovi — Izrada livenog teraca na podovima i stepeništu, holkel sokle, okapnice i teraco podesti.
- GN-421 Fasaderski (malterski) radovi — Prskane fasade, teranova i plemeniti malteri, obrada zidova i plafona na različitim podlogama.
- GN-501 Keramičarske norme — Oblaganje zidova, podova, stubova i kada keramičkim pločicama u cementnom malteru i lepku, brušeno i nebrušeno.
- GN-531 Molersko-farbarski radovi — Krečenje, bojenje posnom i masnom bojom, izrada teranove, linkrusta, bojenje bravarije i polaganje tapeta.
- GN-681 Staklarski radovi — Zastakljivanje meke i tvrde stolarije, bravarije, aluminijuma, betona i liftovskih konstrukcija.
- GN-691 Podopolagački i parketarski radovi — Polaganje hrastovog i bukovog parketa, hoblovanje i struganje, podovi od ksilolita, blindita i tekstila.
- GN-701 Stolarija — prozori i vrata — Podrumski, stepenišni i višedelni prozori, jednokrilna i dvokrilna vrata, aluminijumski profili.
Instalacije vodovoda, kanalizacije i grejanja
- GN-810 Vodovod — unutrašnje instalacije — Montaža pocinkovanih cevi u horizontali i vertikali, mašinsko rezanje navoja, ventili i baštenski hidranti.
- GN-820 Kanalizacija — unutrašnje instalacije — Montaža livenogvozdenih i vinidurit kanalizacionih cevi, sifona, slivnika i hvatača nečistoća.
- GN-830 Sanitarni uređaji — Montaža WC šolja, bidea, pisoara, tuš-kada i električnih bojlera kompletno sa armaturom.
- GN-840 Centralno grejanje i kotlarnica — Montaža livenih radijatora, crnih čeličnih cevi, plamenika, pumpi i ekspanzionih sudova, ispitivanje na pritisak.
- GN-845 Ventilacija i klimatizacija — Izrada i montaža kanala kvadratnog, pravougaonog i kružnog preseka, rešetke, žaluzine i izolacija kanala armafleksom.
- GN-851 Elektro instalacije — Polaganje PVC instalacionih cevi pod malter, uvlačenje provodnika, instalacije osvetljenja i priključnica.
Niskogradnja, putevi i transport
- GN-230 / GN-242 Radovi u gradskim ulicama — Otkopavanje u širokom otkopu, sečenje drveća, izrada kaldrme od lomljenog kamena i sitne kocke.
- GN-283 Železnički gornji stroj — Montaža i regulacija koloseka, pošljunčavanje, radovi sa pragovima i održavanje pruga.
- GN-804 Spoljna kanalizaciona mreža — Izrada betonskih kanala potkovičastog preseka, montaža betonskih i keramzit-betonskih kanalizacionih cevi.
- GN-902 Asfalterski radovi — Spravljanje sitnozrnog asfalt-betona, veznih i habajućih slojeva kolovozne konstrukcije.
- GN-900 Transport materijala na gradilištu — Ručni prenos, japaner, ručna kolica, prevoz kranom i konzolnom dizalicom na gradilištu.
34+ sekcija · pretraga po GN šifri i nazivu · export u Excel, PDF i JPG.
Detaljne stranice po sekcijama
Za pojedine sekcije pripremili smo prošireni pregled sa opisom obračuna i tipičnih pozicija:
Kompletna GN-415 serija normi za fasaderske radove: fasadni elementi, venci, tavanice, ograde i parapeti. Pret…
Sve GN-400 norme za armirački radove: sečenje, savijanje, postavljanje i vezivanje armature — jednostavna, sre…
GN-501 norme za keramičarske radove: oblaganje zidova i podova keramičkim pločicama u cementnom malteru i lepk…
GN-561 norme za hidroizolaterske radove: hidroizolacija ravnih krovova, terasa, podrumskih zidova i mokrih čvo…
GN-745 norme za krovopokrivačke radove: poklapači od meke i tvrde građe, jarmovi, sedla, uporišta. Normativi z…
GN-851 norme za elektro instalacije: polaganje PVC cevi, uvlačenje provodnika, razgranate i direktne instalaci…
Česta pitanja o građevinskim normama
Koja je razlika između građevinskih normi i normativa?
Praktično nikakva — u struci se oba naziva koriste za isti sadržaj. „Norma“ je zvaničan termin GN sistema, a „normativ“ je uobičajen govorni oblik. GN normativi, građevinske norme i normativi u građevinarstvu odnose se na isti klasifikacioni sistem.
Da li su GN norme obavezne?
GN norme nisu propis nego tehnička podloga za kalkulaciju i planiranje. Investitori, projektanti i nadzorni organi ih koriste kao referentnu osnovu za troškovnike i proveru izvedenih količina, pa su de facto standard u ponudama i obračunima.
Koliko sekcija normi ima u bazi?
Baza eNormativi pokriva građevinske norme kroz sve glavne GN sekcije — od pripremnih i zemljanih radova, preko zidarskih, betonskih i tesarskih, do završnih radova, instalacija i transporta. Pun spisak sekcija je iznad.
U kom formatu mogu da preuzmem normu?
Svaku normu preuzimate jednim klikom u Excel (.xlsx) formatiran za troškovnik, PDF (originalna stranica norme) ili JPG.
eNormativi
Pretražite kompletnu bazu građevinskih normi
Sve GN sekcije na jednom mestu — pretraga po šifri ili nazivu, filtriranje i export u Excel ili PDF jednim klikom.
Pretraži normative →